Cách Điều Trị Khó Nhận biết Cảm xúc (Alexithymia) ở trẻ tự kỷ? 24

Con trai 8 tuổi của tôi nói được nhưng không thể nói cho tôi biết nó đói, mệt hay buồn. Tôi đang chết chìm trong khoảng trống giữa lời nói và cảm xúc của con.
Thằng bé 8 tuổi. Nói được, có thể kể vanh vách mọi sự thật về hệ mặt trời. Nhưng hỏi "Con cảm thấy thế nào?" thì hoặc nó nói "Con không biết" hoặc chỉ nhại lại điều cuối cùng nó nghe trên YouTube.
Chúng tôi đã cho con học ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu và ABA. Nó có thể gán nhãn cảm xúc của tôi trên thẻ flashcard ("Mẹ đang giận" khi tôi cau mày), nhưng nó hoàn toàn không thể tiếp cận thế giới nội tâm của chính mình. Tuần trước nó sốt 39 độ và run cầm cập. Nó không hề kêu ca. Nó chỉ ngồi đó run rẩy, không thể diễn đạt rằng nó lạnh hay đau. Cứ như cơ thể nó là một chiếc hộp đen vậy.
Chuyên gia tâm lý học đường đã dùng từ Alexithymia (Mất khả năng nhận biết và diễn đạt cảm xúc). Tôi đã lao vào nghiên cứu. 40-65% người trong phổ tự kỷ mắc chứng này so với ~10% người bình thường. Nó không phải kẻ thái nhân cách—tôi biết điều đó—nhưng người đời sẽ nhìn một đứa trẻ nói được nhưng chẳng thể hiện sự đồng cảm nào và gán cho nó cái mác quái vật.
Bác sĩ đã cho Risperidone để trị chứng hung hăng xuất phát từ sự bức bối vì không thể nhận diện nỗi lo âu của chính mình. Nó tăng 7 kg trong 3 tháng. Tôi khiếp sợ những tổn thương chuyển hóa. Tôi kiệt sức rồi. Tôi chỉ muốn nó nói được là bụng nó đau trước khi nó nôn ra thảm. Điều đó có quá đáng không? Chúng tôi sẽ đi về đâu từ đây? Có cách nào điều trị không?

 

Tôi là Tiến sĩ/bs thần kinh và cũng là bố của đứa trẻ 9 tuổi bị tự kỷ. Sự thật là tôi không phải lúc nào cũng làm tốt được mọi thứ, nhất là đối với những đứa trẻ "đặc biệt". Đây không phải là thiếu cảm xúc; mà là thiếu khả năng lọc cảm giác bản thể (interoception). Hãy tưởng tượng não bạn nhận tín hiệu ở mức âm lượng 100% từ mọi giác quan—cái mác quần áo cọ vào da, tiếng ồn của tủ lạnh, nhịp tim hơi nhanh vì lo âu—nhưng phần mềm để phân lập "tim đập nhanh = lo âu" lại bị hỏng.
Thằng bé cảm nhận mọi thứ nhiều hơn bạn đấy. Chỉ là trong đầu nó là một bức tường tạp âm tĩnh. Việc nó ngồi đó sốt mà không kêu ca? Đó không phải là khả năng chịu đau cao; mà là não không giải mã được tín hiệu "bộ điều nhiệt nội tại trục trặc" thành từ "lạnh".
Đừng hỏi "Con cảm thấy thế nào?" nữa. Đó là cơn ác mộng trừu tượng. Hãy bắt đầu bằng những lựa chọn nhị phân: "Con đang cảm thấy căng cứng như cái trống hay nặng nề như cái chăn ướt?"

 

Tôi là Tiến sĩ/bs thần kinh và cũng là bố của đứa trẻ 9 tuổi bị tự kỷ. Sự thật là tôi không phải lúc nào cũng làm tốt được mọi thứ, nhất là đối với những đứa trẻ "đặc biệt". Đây không phải là thiếu cảm xúc; mà là thiếu khả năng lọc cảm giác bản thể (interoception). Hãy tưởng tượng não bạn nhận tín hiệu ở mức âm lượng 100% từ mọi giác quan—cái mác quần áo cọ vào da, tiếng ồn của tủ lạnh, nhịp tim hơi nhanh vì lo âu—nhưng phần mềm để phân lập "tim đập nhanh = lo âu" lại bị hỏng.
Thằng bé cảm nhận mọi thứ nhiều hơn bạn đấy. Chỉ là trong đầu nó là một bức tường tạp âm tĩnh. Việc nó ngồi đó sốt mà không kêu ca? Đó không phải là khả năng chịu đau cao; mà là não không giải mã được tín hiệu "bộ điều nhiệt nội tại trục trặc" thành từ "lạnh".
Đừng hỏi "Con cảm thấy thế nào?" nữa. Đó là cơn ác mộng trừu tượng. Hãy bắt đầu bằng những lựa chọn nhị phân: "Con đang cảm thấy căng cứng như cái trống hay nặng nề như cái chăn ướt?"

Henry NguyễnPhép ẩn dụ cái chăn ướt ấy đúng quá.
Tôi là người tự kỷ từ nhỏ và năm nay đã ngoài 30 tuổi. Nhiều năm trời tôi nghĩ "lo âu" chỉ là trạng thái mặc định của việc tỉnh táo. Tôi không biết là mình đang cảm thấy nó. Tôi chỉ nghĩ da mình tê rần và bụng đầy ong thôi.
Với con trai của các bạn, chắc cũng tương tự. Ngôn từ thì có đấy, nhưng cây cầu nối giữa cảm giác nội tạng (bụng đầy ong) và vỏ não mới dán nhãn ("Tôi đang lo âu") đã sập mất rồi.
Khi tôi 8 tuổi, con chó của tôi chết. Tôi không khóc. Bố mẹ tôi tưởng tôi là kẻ máu lạnh (sociopath). Không phải đâu. Tôi đã chìm nghỉm trong một thứ cảm xúc quá lớn đến mức não bộ của tôi tự động nhấn nút "tắt tiếng" (mute) để sinh tồn trước những luồng thông tin giác quan đó. Đây chính là biểu hiện khó nhận biết cảm xúc ở trẻ tự kỷ chức năng cao. Thằng bé của các bạn không bị hỏng, chỉ là bộ phận xử lý của thằng bé đang bị nghẽn cổ chai thôi.

 

Tôi cũng đang cảm thấy như mình sắp phát điên mất. Con gái tôi cũng hơn 8 tuổi rồi. Cháu có khả năng ngôn ngữ vượt trội, khả năng đọc trương đương với trẻ lớp 5 và có thể giải thích vanh vách về một vấn đề khoa học. Nhưng khi nhắc đến cơ thể hay cảm xúc của chính cháu? Một khoảng không trống rỗng hoàn toàn.
Hôm qua, bà nội cháu bị vấp ngã rất đau. Con chỉ đứng nhìn chằm chằm, mặt hoàn toàn vô cảm, rồi thản nhiên xin một hộp nước ép. Con bé không hề ác ý; chỉ là cháu thực sự không xử lý được tín hiệu của sự đau khổ. Tệ hơn nữa, khi *chính cháu* bị quá tải, con bé sẽ bắt đầu ném ghế, nhưng nếu tôi hỏi con bị làm sao, con chỉ hét lên "KHÔNG BỊ SAO CẢ!" (NOTHING!). Bác sĩ trị liệu nói rằng cháu thiếu sự đồng cảm, điều đó làm trái tim tôi vỡ vụn. Tôi tình cờ đọc được thuật ngữ Alexithymia ở trẻ tự kỷ (mù cảm xúc). Có phải là nó không? Tại sao con gái tự kỷ của tôi không có sự đồng cảm nhưng lại nói chuyện hoàn toàn bình thường?
Âm ngữ trị liệu và ABA chỉ đang dạy cháu học vẹt qua thẻ flashcard các khuôn mặt "vui" và "buồn". Đó là sự ngụy trang (masking), không phải là cảm nhận thực sự. Bác sĩ tâm thần muốn cho cháu dùng Risperidone để trị chứng hung hăng, nhưng tôi kinh hãi trước những tác dụng phụ lên chuyển hóa của nó. Có ai đã từng vượt qua chuyện này chưa? Làm sao để dạy trí tuệ cảm xúc cho một đứa trẻ tự kỷ khi bản thân chúng bị mù mờ về chính trạng thái nội tâm của mình?

 

Tôi cũng đang cảm thấy như mình sắp phát điên mất. Con gái tôi cũng hơn 8 tuổi rồi. Cháu có khả năng ngôn ngữ vượt trội, khả năng đọc trương đương với trẻ lớp 5 và có thể giải thích vanh vách về một vấn đề khoa học. Nhưng khi nhắc đến cơ thể hay cảm xúc của chính cháu? Một khoảng không trống rỗng hoàn toàn.
Hôm qua, bà nội cháu bị vấp ngã rất đau. Con chỉ đứng nhìn chằm chằm, mặt hoàn toàn vô cảm, rồi thản nhiên xin một hộp nước ép. Con bé không hề ác ý; chỉ là cháu thực sự không xử lý được tín hiệu của sự đau khổ. Tệ hơn nữa, khi *chính cháu* bị quá tải, con bé sẽ bắt đầu ném ghế, nhưng nếu tôi hỏi con bị làm sao, con chỉ hét lên "KHÔNG BỊ SAO CẢ!" (NOTHING!). Bác sĩ trị liệu nói rằng cháu thiếu sự đồng cảm, điều đó làm trái tim tôi vỡ vụn. Tôi tình cờ đọc được thuật ngữ Alexithymia ở trẻ tự kỷ (mù cảm xúc). Có phải là nó không? Tại sao con gái tự kỷ của tôi không có sự đồng cảm nhưng lại nói chuyện hoàn toàn bình thường?
Âm ngữ trị liệu và ABA chỉ đang dạy cháu học vẹt qua thẻ flashcard các khuôn mặt "vui" và "buồn". Đó là sự ngụy trang (masking), không phải là cảm nhận thực sự. Bác sĩ tâm thần muốn cho cháu dùng Risperidone để trị chứng hung hăng, nhưng tôi kinh hãi trước những tác dụng phụ lên chuyển hóa của nó. Có ai đã từng vượt qua chuyện này chưa? Làm sao để dạy trí tuệ cảm xúc cho một đứa trẻ tự kỷ khi bản thân chúng bị mù mờ về chính trạng thái nội tâm của mình?

Phuong LoveTôi cũng là người phụ nữ bị tự kỷ từ năm lên 3 tuổi và được gắn mác là đứa trẻ đặc biệt. Nay tôi gần 40 tuổi và thực sự tôi có nhiều điểm đặc biệt hơn rất nhiều người bình thường khác: Suy nghĩ của tôi sâu sắc hơn, trí nhớ tốt hơn, khả năng lý luận và ngoại ngữ ở đỉnh cao.
Đầu tiên, bạn hãy từ bỏ ngay tay bác sĩ trị liệu đó. Nói rằng cô bé "thiếu sự đồng cảm" là một thành kiến lỗi thời và độc hại của những người phát triển thần kinh điển hình (neurotypical). Chúng tôi có *sự đồng cảm kép* (double empathy). Cái mà thằng bé thiếu là **Cảm nhận nội tâm (Interoception)** — khả năng cảm nhận các tín hiệu bên trong cơ thể mình.
Tôi bị chứng Alexithymia rất nặng. Nó giống như lái một chiếc xe có bảng điều khiển bị hỏng vậy. Bạn sẽ không biết động cơ đang quá nhiệt cho đến khi nó thực sự bốc cháy (lúc lên cơn khủng hoảng - meltdown). Khi cô bé nói "không bị sao cả", cô bé nói thật đấy. Cháu chỉ cảm thấy một mớ âm thanh rè rè tĩnh điện đáng sợ. Đừng để họ cho con uống thuốc chống loạn thần liều cao chỉ để ép con ngoan ngoãn. Nó sẽ chỉ làm cho mớ âm thanh rè đó thêm tê liệt mà thôi.

 

Cảm ơn các bạn rất nhiều. Những lời này làm tôi phát khóc vì nhẹ nhõm. Phép ẩn dụ "bảng điều khiển bị hỏng" mô tả chính xác những gì đang diễn ra. Nhưng làm thế nào để tôi sửa cái bảng điều khiển đó? Làm sao để giúp con nhận ra tiếng rè rè đó trước khi ngọn lửa bùng lên?

 

Cảm ơn các bạn rất nhiều. Những lời này làm tôi phát khóc vì nhẹ nhõm. Phép ẩn dụ "bảng điều khiển bị hỏng" mô tả chính xác những gì đang diễn ra. Nhưng làm thế nào để tôi sửa cái bảng điều khiển đó? Làm sao để giúp con nhận ra tiếng rè rè đó trước khi ngọn lửa bùng lên?

Đặng VânThật tệ khi tôi không có câu trả lời chính xác cho bạn.
Tôi là chuyên gia Âm ngữ trị liệu (SLP) và cũng là một dược sĩ lâu năm. Tôi có thể nêu ý kiến với 2 góc nhìn như sau:
Là một chuyên gia Âm ngữ trị liệu (SLP), tôi có thể khẳng định với bạn rằng các thẻ flashcard cảm xúc tiêu chuẩn không có tác dụng với hội chứng Alexithymia thể nặng. Đó là việc áp dụng một bài tập nhận thức bên ngoài vào một khiếm khuyết sinh lý bên trong. Nếu Thùy đảo trước (anterior insula) của não bộ không giao tiếp tốt với Hạch hạnh nhân (amygdala), thì việc nhồi nhét "đây là khuôn mặt buồn" cũng không thể giúp thằng bé tự cảm nhận được nỗi buồn của *chính mình*. Chúng ta cần các liệu pháp tập trung vào lập bản đồ cơ thể (body mapping), nhưng thành thật mà nói, nếu hệ thần kinh của bé đang "bốc cháy", thì trị liệu không thể nào lọt qua được cánh cửa chính.
Là một dược sĩ, tôi phát thuốc này hàng ngày. Làm ơn hãy tin vào linh cảm của bạn về thuốc Risperidone. Nó có tác dụng trong những trường hợp tự hoại bản thân nghiêm trọng, nguy hiểm, nhưng dùng nó để trị rối loạn điều hòa cảm xúc do chứng alexithymia thì giống như dùng búa tạ để gõ một chiếc ốc lỏng vậy. Các tác dụng phụ lên quá trình chuyển hóa (tăng cân, đờ đẫn, kháng insulin) là rất tàn khốc. Nó làm ức chế dopamine. Nó sẽ không giúp thằng bé *cảm nhận* cảm xúc tốt hơn đâu; nó chỉ làm cho con bạn quá mệt đến mức không còn sức để ném ghế nữa mà thôi.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênTrước tiên, hãy thở đi. Bạn vừa gọi tên một con quái vật đang gặm nhấm rất nhiều đứa trẻ tự kỷ của chúng ta.
Alexithymia (Chứng khó nhận biết cảm xúc) ở trẻ tự kỷ là tình trạng khó khăn trong việc nhận diện, gọi tên và diễn đạt cảm xúc của bản thân, thường đi kèm với rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Trẻ không "thiếu" cảm xúc, mà gặp khó khăn trong việc kết nối cảm giác cơ thể với ngôn từ, dẫn đến khó hiểu và phản ứng phù hợp trước các tình huống.
Alexithymia không phải là thiếu đồng cảm — mà là thiếu quyền truy cập vào luồng dữ liệu bên trong cơ thể. Nghiên cứu fMRI năm 2025 của Kirsch và cộng sự cho thấy khi kiểm soát yếu tố alexithymia, "não tự kỷ" cho thấy sự kích hoạt bình thường ở các vùng xử lý xã hội như vỏ não vành trước và thùy đảo. Vấn đề không nằm ở hệ thống dây thần kinh của sự quan tâm — mà nằm ở nội cảm thụ (interoception - khả năng cảm nhận trạng thái bên trong cơ thể).
Cách hỗ trợ trẻ là sử dụng các công cụ trực quan như vòng tròn cảm xúc (emotions wheel), nhiệt kế cảm xúc, hoặc bảng biểu cảm để giúp trẻ kết nối các tín hiệu cơ thể với tên gọi cảm xúc.
ABA tiêu chuẩn thường thất bại ở điểm này vì nó dạy biểu diễn cảm xúc ("nhìn vào mắt cô") mà không có cái neo cảm xúc từ cơ thể. Có một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên năm 2025 cho thấy DBT (Liệu pháp Hành vi Biện chứng) cải thiện chứng rối loạn điều hòa cảm xúc ở người tự kỷ bằng cách giảm alexithymia. Nhưng với một đứa trẻ 8 tuổi, chúng ta đang ở thế khó.
Về Đông y: Tôi là người hoài nghi nhưng không phải kẻ yếm thế. Dữ liệu về trục não-ruột của Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang rất đáng chú ý. Nếu viêm hệ thống làm méo mó tín hiệu dây thần kinh phế vị đến thùy đảo, việc giảm viêm có thể làm giảm "nhiễu nền". Chỉ cần nhớ, hãy xét nghiệm men gan trước khi bắt đầu bất kỳ liệu trình thảo dược nào nhé.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênMộc Nhiên. Câu chuyện của bạn có thể được tôi viết ra cách đây hai năm. Con trai tôi giờ 10 tuổi, cũng từng có cái "ánh mắt vô hồn" do alexithymia y hệt. Chúng tôi đã làm việc với thầy Mai Thanh ở Trung Tâm Dược Liệu Châu Á sau khi bác sĩ thần kinh bảo "cứ tiếp tục trị liệu ngôn ngữ và luôn luôn phải hy vọng".
Đông y không coi đây là lỗi não bộ mà là "Đàm Mê Tâm Khiếu" (Đờm che lấp cửa Tâm). "Đờm" ở đây không phải nước mũi — mà là sự ứ trệ chuyển hóa từ rối loạn hệ vi sinh đường ruột và viêm thần kinh, làm mờ Thần (ý thức). Liệu trình chúng tôi dùng kết hợp:

• Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang (bài 439-441 trong Thiên Gia Diệu Phương): Khai thông giác quan, tăng lưu lượng máu não.
• Địch Đàm Thang: Quét sạch đờm, trấn an tinh thần.
• Lục Vị Địa Hoàng Hoàn làm nền tảng bổ Thận Âm (thường gặp ở trẻ tự kỷ hay đái dầm, chậm phát triển).

Trong vòng 8 tuần, chứng sợ hãi ban đêm của cháu biến mất. Điểm ATEC giảm từ 74 xuống 58. Cháu vẫn còn alexithymia nhưng bắt đầu nhận thấy khi nào mình "nóng trong người" trước cơn giận dữ. Đó là nấc thang đầu tiên của nội cảm thụ đấy.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênBạn Mộc Nhiên, tôi là bác sĩ thần kinh học và chúng ta cần xem xét vấn đề này dưới góc độ sinh học. Alexithymia không chỉ thuộc về tâm lý; nó liên quan mật thiết đến chứng **viêm thần kinh (neuroinflammation)** và **trục hệ vi sinh vật - ruột - não (microbiota-gut-brain axis)**.
Góc nhìn Tây Y: Chúng tôi định nghĩa alexithymia là sự suy yếu về cảm nhận nội tâm (interoception), có khả năng do kết nối bị thay đổi ở vùng vỏ não thùy đảo. Các phương pháp điều trị hiện tại (CBT, thuốc SSRI) có nhiều hạn chế vì chúng không giải quyết được tình trạng viêm toàn thân tiềm ẩn thường thấy ở trẻ ASD.
Góc nhìn Y học Cổ truyền (TCM): Biểu hiện này—sự hung hăng, mất khả năng xử lý cảm xúc, sự mất kết nối—thường được xem là chứng "Đàm mê tâm khiếu" (Phlegm misting the Heart orifices) hoặc "Can khí uất kết" (Liver Qi Stagnation). Theo Đông y, "Tâm" (Heart) là nơi trú ngụ của Thần (tâm trí/tinh thần/xử lý cảm xúc).
Đây là lúc Y học Tích hợp phát huy tác dụng. Tôi thường giới thiệu nhiều bệnh nhân ASD điều trị thuốc Tây thất bại đến Trung tâm Dược liệu Châu Á maithanh.asia. Họ sử dụng các chiết xuất thảo dược đã được chuẩn hóa của các bài thuốc như Địch Đàm Thang (Di Tan Tang) hoặc Lục Vị Địa Hoàng Hoàn (Liu Wei Di Huang Wan). Chúng ta không "chữa khỏi" bệnh tự kỷ. Chúng ta đang điều hòa hệ vi sinh đường ruột và giảm viêm não để bộ não của trẻ có thể thực sự *xử lý* được các tín hiệu cảm nhận nội tâm.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênPhước Thị Kim Lê. Tôi mừng là con trai bạn đã khá hơn. Nhưng "Đàm Mê Tâm Khiếu" không phải là một khái niệm đã được xác thực trong khoa học thần kinh. Thử nghiệm lâm sàng mù đôi có đối chứng về Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang cho chứng alexithymia ở trẻ em đâu? Thảo dược cũng là thuốc. Chúng tương tác với men gan CYP450. Có thể chứa kim loại nặng nếu không được kiểm soát nguồn gốc.
Mộc Nhiên. Bạn đã thử tìm hiểu Giáo trình Nội Cảm Thụ (Interoception Curriculum) của Kelly Mahler chưa? Nó dựa trên bằng chứng và dạy trẻ kết nối tín hiệu cơ thể với từ ngữ cảm xúc. Không cần theo dõi men gan. Tôi không phản đối Đông y. Tôi chỉ phản đối sự mơ hồ. Tôi cũng muốn con trai bạn tốt lên — tôi chỉ muốn tấm bản đồ phải chính xác.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênChào Lee Hoa.
Những câu hỏi rất chính đáng. Tôi cũng từng có những câu hỏi đó. Đó là lý do tôi chọn Trung Tâm Dược Liệu Châu Á — họ dùng công nghệ chiết xuất CO2 dạng tinh khiết nên đã lọai bỏ kim loại nặng, thuốc trừ sâu và vi sinh. Họ cũng theo dõi kết quả bằng ATEC (Bảng Kiểm Đánh Giá Điều Trị Tự Kỷ) — mức giảm 19 điểm được coi là cải thiện đáng kể về mặt lâm sàng. Đây không phải là mấy cành cây hay rễ cỏ khô ngoài chợ. Đây là chiết xuất hoạt chất thảo dược tiêu chuẩn hóa.
Và bạn nói đúng về giáo trình Nội Cảm Thụ. Chúng tôi cho con ứng dụng nó song song với thảo dược. Thảo dược làm dịu hệ thần kinh giao cảm của cháu đủ để cháu có thể ngồi yên và tương tác với biểu đồ cơ thể. Đây là phương pháp tích hợp. Thảo dược không dạy cảm xúc — chúng dọn sạch "nhiễu" để bài học có thể thấm vào.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênXin chào. Tôi là một BCBA (Chuyên viên Phân tích Hành vi) và tôi sẽ là người đầu tiên nói rằng ABA thất bại thảm hại với alexithymia. Chúng tôi dạy "nhận biết" qua thẻ flash (mặt vui/mặt buồn) nhưng nếu đứa trẻ không có điểm tham chiếu nội tại cho "buồn", thì đó chỉ là học vẹt. Đó là lý do bạn thấy cháu nói theo kịch bản.
Điều tôi đã bắt đầu làm: Vẽ bản đồ cơ thể trước bất kỳ bài học cảm xúc nào. "Con thấy lo lắng ở đâu? Trong bụng? Cổ họng?" Hãy gắn nhãn cho cháu: "Ồ, tay con đang nắm chặt. Mẹ tự hỏi có phải con bực vì iPad hết pin không?" Điều đó gieo mầm nhận thức. Với trẻ lớn hơn, kỹ năng DBT đang cho thấy triển vọng — có một thử nghiệm RCT năm 2025 cho thấy nó giảm điểm alexithymia trung bình 8,4 điểm.

 

Con gái tôi vừa tròn 11 tuổi. Cháu nói được. Thực ra là tăng động đọc (hyperlexic) — biết đọc từ năm 3 tuổi, giờ con đọc tương đương trình độ lớp 5. Nhưng đây mới là điều đau đớn: cháu không thể nói cho tôi biết cháu đang đói hay đang tức giận. Cháu không thể trả lời câu "Hôm nay thế nào?" bằng bất cứ từ nào khác ngoài "ổn" (một câu thoại được học thuộc lòng từ ABA). Hôm qua, em gái cháu bị ngã xích đu, chảy máu và hét toáng lên. Con không hề nao núng. Không rời mắt khỏi iPad. Cô giáo viết trong bản IEP: "Bé thể hiện sự thiếu hụt đáng kể về sự đồng cảm và tương tác xã hội qua lại."
Nhưng tôi biết con mình. Nó không phải là kẻ vô cảm. Nó yêu em gái nó. Chỉ là nó… không thể gọi tên những gì đang diễn ra bên trong cơ thể mình hoặc đọc được trên khuôn mặt người khác.
Tôi đã lặn ngụp trong Google và cũng tìm thấy từ Alexithymia (Chứng Khó Nhận Biết Cảm Xúc). Đây là một hội chứng riêng biệt khiến người ta gặp khó khăn trong việc xác định và mô tả cảm xúc. Và nghe này—nó xuất hiện ở 40-65% người tự kỷ so với chỉ 10% dân số nói chung. Đột nhiên mọi mảnh ghép rơi vào đúng chỗ: những cơn giận dữ bùng nổ mà cháu không thể nói lý do, ánh mắt vô hồn khi tôi đang khóc, cái cách cháu đọc kịch bản "con vui" nhưng trông rõ là khổ sở.
Chúng tôi đã dành 3 năm với ABA và trị liệu ngôn ngữ. Cảm giác như đang dạy một bức tường gạch cách cười vậy. Bác sĩ cũng đề nghị dùng Risperidone để kiểm soát cơn hung hăng nhưng tôi sợ chết khiếp tác dụng phụ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Rồi tôi tình cờ đọc về Y Học Cổ Truyền Trung Quốc (TCM) — không phải như một phương pháp chữa khỏi, mà như một cách để xoa dịu những ồn ào bên trong để thằng bé có thể nghe thấy chính cảm xúc của mình. Tôi liên tục thấy nhắc đến các bài thuốc như Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang từ cuốn Thiên Gia Diệu Phương của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á / Mai Thanh Asia. Ý tưởng về "Đàm Mê Tâm Khiếu" nghe như thơ ca cổ, nhưng nghiên cứu về Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang giúp bình thường hóa hệ vi sinh đường ruột ở trẻ tự kỷ lại là khoa học thực sự được bình duyệt.
Có ai ở đây từng đi con đường này chưa? Tôi không tìm cách "sửa" bệnh tự kỷ của con. Tôi chỉ muốn nó có thể nói với tôi, "Mẹ ơi, con buồn." Tôi tuyệt vọng rồi.

Mộc NhiênCảm ơn tất cả vì đã dành thời gian để mang đến cho tôi một khối lượng kiến thức khổng lồ và vô giá. Tôi không thể nào tìm được những điều này trên Google hay trên bất cứ một tài liệu nào khác. Vâng, tôi cần một ngọn đèn để có thể dễ dàng hơn trên con đường đầy chông gai phía trước.

 

Tôi cũng là một chuyên gia ABA trên 20 năm kinh nghiệm với trẻ em đặc biệt tại các nước phát triển. Và tôi thấy cảnh này hàng ngày.
Tôi làm ABA. Tôi biết, tôi biết, gây tranh cãi. Nhưng tôi cố làm đúng—có hiểu biết về sang chấn, dựa trên sự đồng thuận. Và tôi sẽ là người đầu tiên nói với các bạn rằng: Bạn không thể củng cố một trạng thái nội tâm mà nó không cảm nhận được.
Ghép nối hệ thống thưởng bằng token với "Nhận diện Vui vẻ" là vô ích nếu nó không biết vui vẻ cảm thấy thế nào trong cơ thể. Nó chỉ dạy cách ngụy trang cảm xúc. "Chắc mặt mình nên cười lúc này vì mình vừa được sticker."
Tôi thấy thành công hơn nhiều khi ghép nối các hoạt động nặng (cảm giác) với việc gán nhãn ít áp lực. Sau 5 phút đu xà, tôi chỉ thì thầm, "Tim đập nhanh. Nhanh là vui." Không yêu cầu nó lặp lại. Chỉ gieo hạt giống rằng cảm giác thể chất có một cái tên. Đây là cuộc chơi dài hơi. Rất dài.

 

Chào bạn Mộc Nhiên.
Tôi là người lớn tự kỷ có alexithymia đang sinh sống tại Đức. Nó giống như sống một cuộc đời mà phụ đề bị tắt vậy. Bạn biết cảnh phim đó căng thẳng — bạn thấy mặt diễn viên nhăn nhó, nhạc dồn dập — nhưng bạn không đọc được lời thoại. Nó mệt mỏi và cô lập vô cùng.
Điều giúp tôi không phải là ai đó bảo tôi "cười nhiều lên". Mà là vợ tôi nói, "Vai anh đang rụt lên kìa. Đi dạo một lát đi." Cô ấy kể lại trạng thái cơ thể tôi cho đến khi tôi có thể tự làm điều đó. Đó là giàn giáo nội cảm thụ. Mất nhiều năm. Nhưng giờ ở tuổi 34, tôi thường có thể biết khi nào mình sắp bị quá tải trước khi mọi thứ vỡ tung.
Tôi thấy rằng bạn đang làm rất tốt. Việc bạn biết đến từ 'alexithymia' đã là hơn 90% các bác sĩ lâm sàng rồi. Cứ tiếp tục đi. Và đối với ý định dùng thuốc y học cổ truyền cũng sẽ là một giải pháp nên thử. Tại đất nước tôi, chúng tôi thường ưu tiên dùng hoạt chất thảo dược để bổ sung thay vì các đơn thuốc tây. Với các tình trạng mãn tính như Alexithymia, thảo dược mới là chìa khóa. Quan trọng là chế phẩm tạo ra nó phải được phân lập hoạt chất để đảm bảo độ tinh khiết an toàn. Tôi nghĩ rằng với các phương pháp bào chế thuốc thủ công của Đông y sẽ không phù hợp với trẻ em.

 

Chào bạn Mộc Nhiên.
Tôi là người lớn tự kỷ có alexithymia đang sinh sống tại Đức. Nó giống như sống một cuộc đời mà phụ đề bị tắt vậy. Bạn biết cảnh phim đó căng thẳng — bạn thấy mặt diễn viên nhăn nhó, nhạc dồn dập — nhưng bạn không đọc được lời thoại. Nó mệt mỏi và cô lập vô cùng.
Điều giúp tôi không phải là ai đó bảo tôi "cười nhiều lên". Mà là vợ tôi nói, "Vai anh đang rụt lên kìa. Đi dạo một lát đi." Cô ấy kể lại trạng thái cơ thể tôi cho đến khi tôi có thể tự làm điều đó. Đó là giàn giáo nội cảm thụ. Mất nhiều năm. Nhưng giờ ở tuổi 34, tôi thường có thể biết khi nào mình sắp bị quá tải trước khi mọi thứ vỡ tung.
Tôi thấy rằng bạn đang làm rất tốt. Việc bạn biết đến từ 'alexithymia' đã là hơn 90% các bác sĩ lâm sàng rồi. Cứ tiếp tục đi. Và đối với ý định dùng thuốc y học cổ truyền cũng sẽ là một giải pháp nên thử. Tại đất nước tôi, chúng tôi thường ưu tiên dùng hoạt chất thảo dược để bổ sung thay vì các đơn thuốc tây. Với các tình trạng mãn tính như Alexithymia, thảo dược mới là chìa khóa. Quan trọng là chế phẩm tạo ra nó phải được phân lập hoạt chất để đảm bảo độ tinh khiết an toàn. Tôi nghĩ rằng với các phương pháp bào chế thuốc thủ công của Đông y sẽ không phù hợp với trẻ em.

PhillyDad_AuDHDXin chào. Việc bạn ở đây với chúng tôi và những lời khuyên của bạn mới chính là chìa khóa cho cánh cửa bí mật này. Cảm ơn bạn rất nhiều và xin chúc bạn luôn hạnh phúc bên gia đình nhỏ của mình.

 

Cảm ơn tất cả mọi người. Tôi đang đọc từng chữ một qua các chia sẻ bình luận của mọi người. Những trải nghiệm của những người trong cuộc, các ví dụ và phép ẩn dụ của mọi người là điều đầu tiên khiến tôi cảm thấy mình hiểu con mình thay vì chỉ quản lý nó.
Tôi đã tra cứu tìm hiểu về Trung tâm Dược liệu Châu Á và lương y Mai Thanh. Trang web trông có vẻ... chuyên nghiệp lâm sàng. Không giống mấy quảng cáo "thần dược chữa bách bệnh" đáng ngờ. Tôi có lịch hẹn với bác sĩ Nhi Phát triển vào tuần sau. Sau đó sẽ đưa con đến chỗ thầy Mai Thanh xin tư vấn điều trị.
Tôi không mong đợi phép màu. Nhưng có lẽ tôi có thể dọn bớt sương mù trong mạch điện đó để nó có thể tìm thấy từ ngữ cho "đói" và "lạnh".
Phước Thị Kim Lê. Bạn có dừng ABA khi bắt đầu dùng Đông y không? Chuyên viên BCBA của con trai tôi rất kỳ thị thực phẩm chức năng và tôi sợ bị đuổi khỏi trung tâm. Với lại — làm sao để cho cháu uống thuốc? Con tôi ọe bất cứ thứ gì không phải màu be.

 

Cảm ơn tất cả mọi người. Tôi đang đọc từng chữ một qua các chia sẻ bình luận của mọi người. Những trải nghiệm của những người trong cuộc, các ví dụ và phép ẩn dụ của mọi người là điều đầu tiên khiến tôi cảm thấy mình hiểu con mình thay vì chỉ quản lý nó.
Tôi đã tra cứu tìm hiểu về Trung tâm Dược liệu Châu Á và lương y Mai Thanh. Trang web trông có vẻ... chuyên nghiệp lâm sàng. Không giống mấy quảng cáo "thần dược chữa bách bệnh" đáng ngờ. Tôi có lịch hẹn với bác sĩ Nhi Phát triển vào tuần sau. Sau đó sẽ đưa con đến chỗ thầy Mai Thanh xin tư vấn điều trị.
Tôi không mong đợi phép màu. Nhưng có lẽ tôi có thể dọn bớt sương mù trong mạch điện đó để nó có thể tìm thấy từ ngữ cho "đói" và "lạnh".
Phước Thị Kim Lê. Bạn có dừng ABA khi bắt đầu dùng Đông y không? Chuyên viên BCBA của con trai tôi rất kỳ thị thực phẩm chức năng và tôi sợ bị đuổi khỏi trung tâm. Với lại — làm sao để cho cháu uống thuốc? Con tôi ọe bất cứ thứ gì không phải màu be.

Đặng VânKhông. Chúng tôi KHÔNG dừng ABA hay trị liệu ngôn ngữ. Tôi nói với giáo viên BCBA là chúng tôi dùng "thực phẩm bổ sung chiết xuất từ thảo dược". Cô ấy ổn với điều đó khi thấy điểm ATEC của cháu được cải thiện. Thảo dược chỉ làm giảm sự kích thích quá mức của hệ giao cảm. Giống như nhả phanh tay ra vậy — xe vẫn cần người lái (liệu pháp), nhưng nó di chuyển dễ dàng hơn.
Về mùi vị: Nếu là viên nang thì chút tôi rút viên thuốc lấy bột thuốc giấu trong một thìa sốt táo hữu cơ hoặc sô-cô-la đen đun chảy. Có ngày thì chiến đấu ác liệt nhưng đáng giá. Còn có liệu trình trung tâm gửi cho thuốc dạng dung dịch lỏng nhưng không mùi không vị, con uống như uống nước lọc, rất dễ.
Đừng quên mấy thứ miễn phí trên Internet: Trò chơi Đoán Cảm Xúc Bằng Hình Thể. Diễn tả "Tôi lạnh" (run rẩy), "Tôi bực mình" (nắm chặt tay), "Tôi mệt" (ngáp, gục đầu). Không dùng biểu cảm mặt — chỉ có cơ thể. Để cháu đoán. Nó xây dựng cầu nối giữa cảm giác cơ thể và từ vựng mà không có áp lực xã hội của việc đọc biểu cảm khuôn mặt.

 

Cảm ơn tất cả mọi người. Tôi đang đọc từng chữ một qua các chia sẻ bình luận của mọi người. Những trải nghiệm của những người trong cuộc, các ví dụ và phép ẩn dụ của mọi người là điều đầu tiên khiến tôi cảm thấy mình hiểu con mình thay vì chỉ quản lý nó.
Tôi đã tra cứu tìm hiểu về Trung tâm Dược liệu Châu Á và lương y Mai Thanh. Trang web trông có vẻ... chuyên nghiệp lâm sàng. Không giống mấy quảng cáo "thần dược chữa bách bệnh" đáng ngờ. Tôi có lịch hẹn với bác sĩ Nhi Phát triển vào tuần sau. Sau đó sẽ đưa con đến chỗ thầy Mai Thanh xin tư vấn điều trị.
Tôi không mong đợi phép màu. Nhưng có lẽ tôi có thể dọn bớt sương mù trong mạch điện đó để nó có thể tìm thấy từ ngữ cho "đói" và "lạnh".
Phước Thị Kim Lê. Bạn có dừng ABA khi bắt đầu dùng Đông y không? Chuyên viên BCBA của con trai tôi rất kỳ thị thực phẩm chức năng và tôi sợ bị đuổi khỏi trung tâm. Với lại — làm sao để cho cháu uống thuốc? Con tôi ọe bất cứ thứ gì không phải màu be.

Đặng VânCảm ơn bạn đã mang đến cho tôi những trải nghiệm và những điều mới mẻ. Cảm ơn rất nhiều và luôn chúc cho bé nhà bạn sẽ luôn phát triển vượt trội.

 

Tôi là RBT (Kỹ thuật viên Hành vi) đang làm việc và sinh sống tại Hoa Kỳ. Tôi nói thật: Tôi đã làm việc với những đứa trẻ ngồi hàng tháng trời với bộ thẻ "Bạn ấy đang cảm thấy gì?" mà không có chút khái quát hóa nào. Rồi từ một phụ huynh đến rất nhiều phụ huynh có cả người gốc Việt Nam và cả người bản xứ bắt đầu liệu trình Đông y (qua maithanh.asi) và đột nhiên chính đứa trẻ đó nhìn bạn mình đang khóc và nói, "Bạn ấy buồn." Không phải vì thảo dược dạy cháu từ "buồn" — mà vì hệ thần kinh của cháu đã đủ bình tĩnh để nhận thấy người khác. Đó là mảnh ghép chúng ta đôi khi bỏ lỡ trong ABA. Chúng ta đang cố dạy bơi trong khi đứa trẻ đang chết đuối vì quá tải giác quan.
Thực tế, ở đây công nghệ rất phát triển và thậm chí có những công nghệ được hình thành trước cho một tương lai xa hơn. Chúng tôi gọi đó là "Đi trước thời đại". Chúng tôi cũng có nhiều giải pháp cho trẻ tự kỷ, kể cả người lớn tự kỷ có (chẩn đoán muộn) bị alexithymia nặng. Cái giúp nhiều nhất là app "Animi" — nó hiện hình người và bạn chạm vào chỗ bạn cảm thấy có cảm giác. sau đó nó gợi ý từ cảm xúc. kiểu "ngực thắt + tim nhanh = có thể là lo lắng hoặc phấn khích?" nó giúp quá trình nội cảm thụ ra bên ngoài, với cả bánh xe cảm xúc tốt hơn nhiều so với mấy cái mặt vui/buồn cơ bản. Chúng ta cần nhiều sắc thái hơn.

 

Tôi là bác sĩ Y học Tích hợp cũng đang sinh sống tại Hoa Kỳ. Tôi muốn bổ sung thêm sắc thái.
Trong yhct phương Đông, alexithymia thường bắt nguồn từ sự mất cân bằng Tâm - Thận. Thận tàng Tinh (tương tự tiềm năng di truyền/biểu sinh) và Tâm tàng Thần (nhận thức có ý thức). Khi Thận Âm hư, không đủ "nước" để làm mát "Tâm Hỏa", dẫn đến bồn chồn, mất ngủ, không thể định tâm. Lục Vị Địa Hoàng Hoàn bổ Thận Âm. Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang khai thông giác quan. Đó là cách tiếp cận hai mũi nhọn: xây nền móng, rồi khai thông kênh dẫn.
Trục vi sinh vật - ruột - não là một con đường thực sự, đã được xác thực. Một nghiên cứu năm 2020 trên Frontiers in Cellular and Infection Microbiology cho thấy Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang làm thay đổi đáng kể thành phần vi sinh vật đường ruột ở bệnh nhân tự kỷ, tăng cường lợi khuẩn Bifidobacterium và giảm vi khuẩn gây viêm Clostridium. Điều này quan trọng vì các chất chuyển hóa từ ruột (như 4-ethylphenyl sulfate) có thể vượt qua hàng rào máu não và ảnh hưởng đến hành vi.
Cách tiếp cận của Trung Tâm Dược Liệu Châu Á sử dụng chiết xuất tiêu chuẩn hóa và theo dõi ATEC, theo tôi, là một lựa chọn tích hợp hợp lý cho những gia đình đã bão hòa với các liệu pháp thông thường. Không phải thay thế. Mà là bổ trợ.

 

Điểm ATEC ban đầu trước khi điều trị ở trung tâm dược liệu Châu Á là: 78 (Nói: 21, Xã hội: 28, Giác quan/Nhận thức: 19, Sức khỏe/Thể chất: 10). Công thức là Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang cải biên với nền Lục Vị Địa Hoàng Hoàn. Mùi vị là một cuộc chiến — chúng tôi dùng chiêu sốt táo mà thầy Mai Thanh tư vấn.
Trong 3 tháng, cháu có giấc ngủ tốt và trọn vẹn hơn sau mỗi tuần. Lần đầu tiên sau nhiều năm. Không còn lang thang lúc 2 giờ sáng. Cô giáo (không biết về việc chúng tôi cho con dùng thảo dược) đã gửi zalo: "Hôm nay con có vẻ điềm tĩnh hơn." Cháu vẫn chưa gọi tên được cảm xúc nhưng đã đến và đặt tay lên tay tôi khi tôi đang căng thẳng. Cháu không nói gì cả. Nhưng cháu đã nhận thấy cảm xúc của tôi lúc đó. Tôi hài lòng với điều đó.
Đến hết liệu trình tháng thứ 4, đứa con 9 tuổi tự kỷ có alexithymia của tôi cuối cùng đã nói "não con cay" vào tuần trước. Đó là từ của cháu cho lo lắng/quá tải. Không phải "Con lo lắng" nhưng đó là một cái nhãn do cháu tự tạo ra. Tôi chấp nhận. Từng bước nhỏ thôi. À — nó là thiên tài Minecraft. Chỉ muốn nói vậy. Con chúng ta có những sức mạnh mà chúng ta chưa nhìn thấy.
Trải nghiệm tạo nên kinh nghiệm và sự hiểu biết: Tôi thấy rằng Alexithymia giống như một cái radio chỉ bắt được tiếng rè vậy. Bạn biết ngoài kia có các đài nhưng không thể nghe rõ nhạc. Điều giúp tôi: theo dõi cảm giác cơ thể. Để ý "hàm tôi đang căng" mà không cần phải gọi tên cảm xúc. Chỉ quan sát cơ thể thôi. Theo thời gian, các khuôn mẫu xuất hiện. Hàm căng + hơi thở nông = có điều gì đó không ổn. Hãy cho con ngôn ngữ để nói về cơ thể trước đã. Từ ngữ cảm xúc sẽ đến sau.

 

Điểm ATEC ban đầu trước khi điều trị ở trung tâm dược liệu Châu Á là: 78 (Nói: 21, Xã hội: 28, Giác quan/Nhận thức: 19, Sức khỏe/Thể chất: 10). Công thức là Thông Khiếu Hoạt Huyết Thang cải biên với nền Lục Vị Địa Hoàng Hoàn. Mùi vị là một cuộc chiến — chúng tôi dùng chiêu sốt táo mà thầy Mai Thanh tư vấn.
Trong 3 tháng, cháu có giấc ngủ tốt và trọn vẹn hơn sau mỗi tuần. Lần đầu tiên sau nhiều năm. Không còn lang thang lúc 2 giờ sáng. Cô giáo (không biết về việc chúng tôi cho con dùng thảo dược) đã gửi zalo: "Hôm nay con có vẻ điềm tĩnh hơn." Cháu vẫn chưa gọi tên được cảm xúc nhưng đã đến và đặt tay lên tay tôi khi tôi đang căng thẳng. Cháu không nói gì cả. Nhưng cháu đã nhận thấy cảm xúc của tôi lúc đó. Tôi hài lòng với điều đó.
Đến hết liệu trình tháng thứ 4, đứa con 9 tuổi tự kỷ có alexithymia của tôi cuối cùng đã nói "não con cay" vào tuần trước. Đó là từ của cháu cho lo lắng/quá tải. Không phải "Con lo lắng" nhưng đó là một cái nhãn do cháu tự tạo ra. Tôi chấp nhận. Từng bước nhỏ thôi. À — nó là thiên tài Minecraft. Chỉ muốn nói vậy. Con chúng ta có những sức mạnh mà chúng ta chưa nhìn thấy.
Trải nghiệm tạo nên kinh nghiệm và sự hiểu biết: Tôi thấy rằng Alexithymia giống như một cái radio chỉ bắt được tiếng rè vậy. Bạn biết ngoài kia có các đài nhưng không thể nghe rõ nhạc. Điều giúp tôi: theo dõi cảm giác cơ thể. Để ý "hàm tôi đang căng" mà không cần phải gọi tên cảm xúc. Chỉ quan sát cơ thể thôi. Theo thời gian, các khuôn mẫu xuất hiện. Hàm căng + hơi thở nông = có điều gì đó không ổn. Hãy cho con ngôn ngữ để nói về cơ thể trước đã. Từ ngữ cảm xúc sẽ đến sau.

Đặng Thanh TrinhBàn tay của bé đặt lên tay bạn: Đó là một bước tiến KHỔNG LỒ. Đó là Thần bắt đầu an định. Cải thiện giấc ngủ thường là quân domino đầu tiên đổ xuống. Khi Thận Âm được nuôi dưỡng, Tâm Hỏa sẽ lắng xuống. Mảnh ghép giấc ngủ có ý nghĩa lâm sàng đáng kể. Cấu trúc giấc ngủ kém ở trẻ tự kỷ liên quan đến khả năng điều hòa cảm xúc kém hơn. Nếu thảo dược cải thiện giấc ngủ — dù qua tác động GABAergic của Toan Táo Nhân hay tác dụng kháng viêm — thì riêng điều đó đã có thể giải thích cho sự "hiện diện" nhiều hơn vào ban ngày.
Trong bảng tính của tôi, tôi theo dõi "thể hiện tình cảm thể chất không yêu cầu" như một chỉ số đại diện cho sự tham gia xã hội. Con trai tôi từ 0 lên 3 lần/tuần vào tháng thứ 2. Không phải lời nói, nhưng là sự kết nối.
Đôi khi nhận thấy đã là cả một vấn đề. Cháu có thể không biết tại sao bạn căng thẳng nhưng hệ thống của cháu đã ghi nhận "năng lượng của Mẹ đang khác." Đó là nội cảm thụ cộng với tham chiếu xã hội. Bạn đang xây nền móng đấy.
Con chúng tôi khi ở tuần thứ 6 với liệu trình tương tự. Giấc ngủ cũng cải thiện đầu tiên. Sau đó các cơn cáu đói giảm đi. Tôi nghĩ mảnh ghép não-ruột là có thật. Phân của cháu bình thường trở lại (xin lỗi vì hơi tế nhị) và tâm trạng theo đó cũng tốt lên.